Aντόνιο Γκράμσι: Ο ιδρυτής του Πολιτιστικού Μαρξισμού

Ο παλιός κόσμος πεθαίνει και ο καινούργιος παλεύει να γεννηθεί. Τώρα είναι η ώρα των τεράτων (Αντόνιο Γκράμσι)

Στην περίπτωση του Αντόνιο Γκράμσι το Φασιστικό κόμμα συμφώνησε ότι έχει να κάνει με 1 λαμπρό διανοούμενο που πρέπει να σιωπήσει το μυαλό του από το να σκέφτεται για τα επόμενα 20 έτη! Σε μία περίπτωση απύθμενης βλακείας που μοιάζει με την πουπουλένια συμπεριφορά του καθεστώτος των Συνταγματαρχών στους πολιτικούς του αντιπάλους, οι Φασίστες αντί να εκτελέσουν τον Γκράμσι τον φυλάκισαν. Εκείνος άρχισε να γράφει, με τα θανάσιμα για τα Έθνη αποτελέσματα που ζούμε σήμερα.

Όλοι μας ξέρουμε ότι τα σύγχρονα  πανεπιστήμια στην Ελλάδα και στην Δύση (γιατί η Ελλάδα ΔΕΝ είναι Δύση), η δημόσια εκπαίδευση, τα ΜΜΕ, το Hollywood και η Πολιτική, κυριαρχούνται από αριστερούς. Αυτό δεν είναι τυχαίο, αλλά μέρος μιας σκόπιμης στρατηγικής για να ανοίξει ο δρόμος για την κομμουνιστική επανάσταση που αναπτύχθηκε πριν από περισσότερες από οκτώ δεκαετίες από έναν Ιταλό πολιτικό θεωρητικό, τον Aντόνιο Γκράμσι (Antonio Gramsci 1891-1937). Περιγράφεται ως ένας από τους πιο σημαντικούς και επιδραστικούς μαρξιστικούς θεωρητικούς στον κόσμο, μετά τον ίδιο τον Μαρξ. Είναι χρέος κάθε Εθνικιστή να είναι εξοικειωμένος με τις ιδέες του.

Ο Γκράμσι έγραψε τη δεκαετία του 1930 προκρίνοντας  έναν πολιτικό «πόλεμο θέσης» για τους σοσιαλιστές και τους κομμουνιστές να ανατρέψουν τη δυτική κουλτούρα από μέσα και να την αναγκάσουν να επαναπροσδιοριστεί. Ο Ιταλός κομμουνιστής πιστώνεται με το προσχέδιο που χρησίμευσε ως το θεμέλιο του Πολιτιστικού Μαρξιστικού κινήματος στην εποχή μας. Αργότερα ο Γερμανός Κομμουνιστής φοιτητής Rudi Dutschke (1940-1979) βασισμένος στον «πόλεμο θέσης» του Γκράμσι (που με την σειρά του επηρέασε και τον Μάο) τον ονοματίζει ως η «μεγάλη πορεία προς τους  θεσμούς» που είναι περισσότερο γνωστό σήμερα στους κύκλους των Κομμουνιστών και των Εθνικιστών.

Ο Γκράμσι χρησιμοποίησε πολεμικές μεταφορές για να διακρίνει μεταξύ ενός πολιτικού «πολέμου θέσης» – που συγκρίθηκε με τον πόλεμο των χαρακωμάτων και του “πολέμου κίνησης (ή ελιγμών)”, ο οποίος θα ήταν μια ξαφνική πλήρης μετωπική επίθεση με αποτέλεσμα πλήρη κοινωνική αναταραχή.

 Μια αλλαγή στη στρατηγική

Στο βιβλίο του 1998 «Ο αναγνώστης του Αντόνιο Γκράμσι » (The Antonio Gramsci Reader), η συλλογιστική του Γκράμσι για μια νέα μορφή στρατηγικής για την εισαγωγή στη σοσιαλιστική επανάσταση γίνεται σαφής.

Ο Γκράμσι υποστήριξε ότι η μπολσεβίκικη  επανάσταση του 1917 λειτούργησε επειδή οι συνθήκες ήταν ώριμες για μια τόσο ξαφνική αναταραχή. Περιέγραψε τη ρωσική επανάσταση ως παράδειγμα «πολέμου κίνησης» λόγω της ξαφνικής και πλήρους ανατροπής της υπάρχουσας κυβερνητικής δομής της κοινωνίας. Ο Γκράμσι αιτιολόγησε ότι στη Ρωσία το 1917, «το κράτος ήταν το παν, η κοινωνία των πολιτών ήταν αρχέγονη και ζελατινώδης». Εύκολη δηλαδή στην μορφοποίηση. Ως εκ τούτου, μια άμεση επίθεση κατά του κράτους ήταν αποτελεσματική επειδή δεν υπήρχε άλλη σημαντική δομή ή θεσμοί πολιτικής επιρροής που έπρεπε να ξεπεραστούν.

Στις δυτικές κοινωνίες, αντιθέτως, ο Γκράμσι παρατήρησε ότι το κράτος είναι «μόνο ένα εξωτερικό χαράκωμα» πίσω από το οποίο βρίσκεται μια ισχυρή και ανθεκτική κοινωνία.

Ο Γκράμσι πίστευε ότι οι συνθήκες στη Ρωσία το 1917 που κατέστησαν δυνατή την επανάσταση δεν θα υλοποιηθούν σε πιο προηγμένες καπιταλιστικές χώρες στη Δύση. Η στρατηγική πρέπει να είναι διαφορετική και πρέπει να περιλαμβάνει ένα μαζικό σοσιαλιστικό κίνημα, έναν ιδεολογικό αγώνα.

Η πρόταση του για έναν πόλεμο θέσης αντί για έναν πόλεμο κίνησης δεν ήταν μια επίπληξη της ίδιας της επανάστασης, απλώς μια διαφορετική τακτική, μια τακτική που απαιτούσε τη διείσδυση  οργανώσεων επιρροής (κομμουνιστών πρακτόρων δηλαδή) που απαρτίζουν την «κοινωνία των πολιτών» (μας θυμίζει κάτι;). Ο Γκράμσι παρομοίασε αυτές τις οργανώσεις με τα «χαρακώματα» στα οποία ο πόλεμος θέσης θα έπρεπε να διεξαχθεί.

Οι δομές των σύγχρονων δημοκρατιών, τόσο ως κρατικοί οργανισμοί, όσο και ως σύμπλοκα ενώσεων στην κοινωνία, αποτελούν στην τέχνη της πολιτικής  τα «χαρακώματα» μέρος των μόνιμων οχυρώσεων του μετώπου στον πόλεμο της θέσης: καθιστούν απλώς «μερικό» το στοιχείο ελιγμών μέρος του ολοκληρωτικού πολέμου.

Ο Γκράμσι υποστήριξε ότι μια «μετωπική επίθεση» σε καθιερωμένους θεσμούς όπως κυβερνήσεις σε δυτικές κοινωνίες μπορεί να αντιμετωπίσει σημαντική αντίσταση και, συνεπώς, να χρειαστεί μεγαλύτερη προετοιμασία – με βασικό βασικό στοιχείο την ανάπτυξη μιας συλλογικής βούλησης μεταξύ των ανθρώπων (που δένονται μεταξύ τους με αξίες που πρέπει να θραυστούν πριν αυτοί ενστερνιστούν τις επαναστατικές) και την ανάληψη της ηγεσίας μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών θέσεων κλειδιών.

Πόλεμος θέσεων εναντίον πολέμου κίνησης
Είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι ο απώτερος στόχος του Γκράμσι είναι ακόμα ο σοσιαλισμός και η ανατροπή της καπιταλιστικής τάξης. Η συμβολή του ήταν να σκιαγραφήσει μια διαφορετική στρατηγική για να συμβεί αυτό.

Όπως περιγράφει, «ο πόλεμος κίνησης είναι μια μετωπική επίθεση στο κράτος περιμένοντας να εισβάλεις από το άνοιγμα στην άμυνα για να επιτευχθεί μια γρήγορη και οριστική νίκη, ενώ ο πόλεμος  θέσης διεξάγεται κυρίως στο έδαφος της κοινωνίας».

Ο Γκράμσι στην περίπτωση συνεκτικών κοινωνιών, προκρίνει τον πόλεμο της θέσης. 1 μακρύ αγώνα με στρατηγικές μικρότερες νίκες που εξασφαλίζουν προοδευτικά όλο και περισσότερο έδαφος. Ο πόλεμος της θέσης χαρακτηρίζεται επίσης από αφθονία προμηθειών για την αναπλήρωση των στρατευμάτων (εδώ παίζει ρόλο η νεο-μαρξιστική κατήχηση στα πανεπίστημια)  και «μια μεγάλη μάζα ανδρών κάτω από τα όπλα» (πολλές οργανώσεις σε για κάθε θεσμό). Ως αποτέλεσμα, πίστευε ότι «είναι απαραίτητο να μελετηθεί σε βάθος ποια στοιχεία της κοινωνίας των πολιτών αντιστοιχούν στα αμυντικά συστήματα σε έναν πόλεμο θέσης».

 Η Πολιτιστική Ηγεμονία

Για τους Εθνικιστές αποδομώντας τον Γκράμσι, είναι ανεπίτρεπτο να μην γνωρίζουν για την «Πολιτιστική ηγεμονία». Είναι για τον Γκράμσι ότι η διάκριση εξουσιών για τον Βολταίρο και η θεωρία της σχετικότητας για τον Αϊνστάιν. Το πιο γνωστό του παράγωγο σκέψης. Το σήμα κατατεθέν της σκέψης του!

Ο Gramsci όρισε την κοινωνία των πολιτών ως το «σύνολο οργανισμών που συνήθως αποκαλείται «ιδιωτικό». Πιο άμεσα, περιέγραψε την κοινωνία των πολιτών ως σφαίρα κοινωνικών δραστηριοτήτων και θεσμών που δεν ανήκουν άμεσα στην κυβέρνηση. Τα κύρια παραδείγματα περιελάμβαναν πολιτικά κόμματα, συνδικάτα, εκκλησιαστικές οργανώσεις, τον θεσμό της οικογένειας, πολιτιστικές οργανώσεις, εθελοντικές οργανώσεις κοκ.

Ο Γκράμσι σημείωσε ότι κυρίαρχες κοινωνικές ομάδες στην κοινωνία των πολιτών απολαμβάνουν τη συγκατάθεση και την ηγεμονία  αναλαμβάνοντας ηγετική θέση με τη συγκατάθεση των μελών τηςΟ ηγετικός ρόλος τους περιλαμβάνει την προώθηση μιας ιδεολογικής συναίνεσης μεταξύ των μελών τους. Ο Gramsci οραματίστηκε ότι αυτές αν αυτές οι ομάδες ελεγχθούν από τους κομμουνιστές, θα οργανώσουν την αντίθεσή τους στην υπάρχουσα κοινωνική τάξη.

Θεωρούσε τις εκκλησίες, τα φιλανθρωπικά ιδρύματα, τα μέσα ενημέρωσης και τα σχολεία ως οργανισμούς που έπρεπε να εισβάλουν από σοσιαλιστές στοχαστές. Η κοινωνία των πολιτών στις δυτικές κοινωνίες σχηματίζει ένα ισχυρό αμυντικό σύστημα για το σημερινό κράτος, το οποίο με τη σειρά του όπως διδαξε ο Μαρξ, υπάρχει για την προστασία του συμφέροντος της καπιταλιστικής τάξης.

«Στη Δύση, υπήρχε μια σωστή σχέση μεταξύ κράτους και κοινωνίας των πολιτών, και όταν το κράτος έτρεμε μια ισχυρή δομή της κοινωνίας των πολιτών αποκαλύφθηκε αμέσως. Το κράτος ήταν μόνο μια εξωτερική τάφρος, πίσω από την οποία υπήρχε ένα ισχυρό σύστημα φρουρίων και οχυρωματικών έργων», έγραψε. Με λίγα λόγια, σε περιόδους που το ίδιο το κράτος μπορεί να έχει δείξει αδυναμία και να είναι έυκολο να ανατραπεί  από τις αντίθετες ιδεολογικές δυνάμεις, οι θεσμοί της κοινωνίας των πολιτών παρέχουν πολιτική ενίσχυση για την υπάρχουσα τάξη.

Κατά την άποψή του, απαιτείται μια νέα συλλογική βούληση για την προώθηση αυτού του πολέμου θέσης για την επανάσταση. Για αυτόν, είναι ζωτικής σημασίας να αξιολογηθεί τι μπορεί να εμποδίσει αυτήν τη βούληση, δηλαδή συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες με επιρροή και ακόμα καλύτερα έλεγχο στις επικρατούσες καπιταλιστικές ιδεολογίες που θα μπορούσαν να εμποδίσουν αυτήν την πρόοδο.

Η νέα δικτατορία του προλεταριάτου στη Δύση, σύμφωνα με τον Γκράμσι, θα μπορούσε να προκύψει μόνο από μια ενεργή συναίνεση των εργατικών μαζών – υπό την ηγεσία αυτών των κριτικών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που δημιουργούν μια ιδεολογική ηγεμονία.

Όπως το περιέγραψε ο Γκράμσι, η ηγεμονία σημαίνει «πολιτιστική, ηθική και ιδεολογική» ηγεσία έναντι συμμαχικών και υποδεέστερων ομάδων (πχ όπως βλέπουμε σήμερα ΛΟΑΤΚΙ, οργανώσεις μεταναστών, φεμινιστικές οργανώσεις). «Οι διανοούμενοι, κάποτε εγκλωβισμένοι, πρέπει να αποκτήσουν ηγετικούς ρόλους έναντι των μελών αυτών των ομάδων με συγκατάθεση. Θα πετύχαιναν κατεύθυνση πάνω στο κίνημα με πειθώ και όχι κυριαρχία ή εξαναγκασμό». Εδώ διακρίνουμε ότι αυτό έχει ήδη επιτευχθεί. Πχ 2 από τα 3 ηγετικά στελέχη του Black Lives Matter έχουν δηλώσει ότι είναι εκπαιδευμένες μαρξίστριες!

Ο στόχος του πολέμου θέσης είναι να διαμορφώσει μια νέα συλλογική βούληση των μαζών προκειμένου να αποδυναμώσει τις άμυνες που παρέχει η κοινωνία των πολιτών στο σημερινό καπιταλιστικό κράτος.

Τόνισε περαιτέρω τον ρόλο ενός πολιτικού κόμματος να αναλάβει ηγεσία και φιλοσοφική κατεύθυνση όλων αυτών των συμμαχιών της κοινωνίας των πολιτών. Επιπρόσθετα, και κριτικά, ένας από τους κύριους στόχους του κόμματος θα ήταν η τοποθέτηση πολεμιστών στον επαναστατικό πόλεμο θέσης σε πραγματικούς κρατικούς θεσμούς, επίσης, όπως νομικά θεσμικά όργανα, αστυνομία, συμβούλια και επιρροές γραφειοκρατίας. «Πρέπει να δημιουργηθεί ένα θεμέλιο σοσιαλιστών που θ’ αποδυναμώσει το κράτος ώστε ν’ ανατραπεί και πάνω στο οποίο θα λειτουργήσει ο μηχανισμός του  μόλις ολοκληρωθεί η ανατροπή του».

 Κύριες συνθήκες  για τη μετωπική επίθεση

Όπως το περιέγραψε ο Gramsci, ένας πόλεμος θέσης περιλαμβάνει μια «παθητική επανάσταση». Μετάβαση από την κυρίαρχη αστική τάξη σε σοσιαλισμό χωρίς καμία βίαιη κοινωνική αναταραχή.

Για να υπάρξει κοινωνική μετάβαση, οι «απαραίτητες συνθήκες στην κοινωνία πρέπει να έχουν ήδη επωαστεί», . Εδώ αναφέρεται σε μια νέα συλλογική βούληση μεταξύ των μαζών που συμπίπτει με το να έχουν τους σωστούς ανθρώπους σε στρατηγικές θέσεις μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και των κρατικών γραφειοκρατιών.

Ο Γκράμσι επισήμανε το παράδειγμα του ιταλικού φασισμού της εποχής του ως παράδειγμα παθητικής επανάστασης. Όπως σημείωσε, «ο οικονομικός φασισμός συνίσταται στο γεγονός ότι η οικονομική δομή μεταμορφώνεται με έναν ρεφορμιστικό τρόπο από έναν ατομικισμό σε μια προγραμματισμένη οικονομία (οικονομία διοίκησης).» Αυτή η «ενδιάμεση οικονομία θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως σημείο εκκίνησης για την επόμενη μετάβαση στον πλήρη κρατικό έλεγχο των μέσων παραγωγής, μια μετάβαση που θα μπορούσε να συμβεί χωρίς ριζικούς και καταστροφικούς κατακλυσμούς εξόντωσης».

 Ο  Φασισμός κάνει ένα βήμα προς την κολεκτιβοποίηση των μέσων παραγωγής χωρίς να τα καταλάβει από τους καπιταλιστές, υποστήριξε ο Γκράμσι. Ο Φασισμός χρησιμεύει για να «τονίσει το στοιχείο του σχεδίου παραγωγής» της οικονομικής δομής, καθιστώντας ευκολότερη τη μετάβαση στην πλήρη κολλεκτιβοποίηση. Αυτή η αλλαγή βοήθησε στη διευκόλυνση της ευρείας αποδοχής της έννοιας του μεγαλύτερου συγκεντρωτικού ελέγχου επί της παραγωγής χωρίς ουσιαστικά να αποσπάσει τον έλεγχο των μέσων παραγωγής από τους καπιταλιστές ή να εξαλείψει το κέρδος». Ακόμη.

Μόλις τεθούν σε εφαρμογή όλες αυτές οι συνθήκες  δηλαδή 1. μια νέα συλλογική βούληση  2. ιδεολογικό έλεγχο των θεσμών της κοινωνίας των πολιτών, 3. επαναστάτες σε στρατηγικές θέσεις στο κράτος, η ώρα θα ήταν κατάλληλη για τον τελικό και οριστικό «πόλεμο κίνησης». Ολομέτωπη επίθεση (μαζικές απεργίες και εξεγέρσεις).

Αυτός ο πλήρης μετωπικός πόλεμος του κινήματος για την ανατροπή του υπάρχοντος κράτους και της κοινωνικής τάξης θα διασφαλιστεί ότι όχι μόνο θα είναι επιτυχής αλλά και μόνιμος. Γιατί σύμφωνα με τον Γκράμσι, «στην πολιτική, ο πόλεμος της θέσης, αυτού της κατάκτησης του μικρού κομματιού εδάφους κάποτε, θα φανεί πόσο καθοριστικός ήταν την ώρα της επανάστασης.»

Η « μεγάλη πορεία των κομμουνιστών στους θεσμούς και όργανα της κοινωνίας» είτε των χρήσιμων ηλιθίων είτε των συνειδητοποιημένων, είναι μια σκόπιμη προσπάθεια δημιουργίας συνθηκών για την τελική ανατροπή και επικράτηση του Κομμουνισμού. Ο παραλληλισμός και ο τονισμός  με το τι συμβαίνει σήμερα, δεν μπορεί παρά να είναι η βασική προτεραιότητα των Εθνικιστών σήμερα. Διαδώστε!!

Δημήτριος Κομνηνός
Μέλος Ε.ΛΑ.ΣΥΝ

Απάντηση