21Φεβ 1913. Η Απελευθέρωση των Ιωαννίνων

Οι πολεμικές Επιχειρήσεις άρχισαν τον Οκτώβριο 1912 όταν ο Ελληνικός Στρατός ανέλαβε επιθετικές πρωτοβουλίες. Συγκεκριμένα στις 21 Οκτωβρίου κατέλαβε την Πρέβεζα στην συνέχεια κινήθηκε προς την πεδιάδα των Ιωαννίνων όπου ανεκόπη από τις Τουρκικές δυνάμεις. Η κυβέρνηση Βενιζέλου ζητούσε Απελευθέρωση της Ηπείρου το συντομότερο δυνατόν πριν υπογράψει τη Συνθήκη Ειρήνης μετά των εμπλεκομένων στη Συνδιάσκεψη του Λονδίνου. Ο Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Σαπουντζάκης επιτέθηκε στα Οχυρά Μπιζανίου την 29η Νοεμβρίου του 1912 και απέτυχε προς μεγάλη απογοήτευση της Ελληνικής Κυβέρνησης.

Περίπου τέσσερις μήνες χρειάστηκε ο ελληνικός στρατός για να καλύψει την Απόσταση από την Άρτα ως το Μπιζάνι. Και λιγότερο από 24 ώρες, για να πάρει τα οχυρά και τα Γιάννενα. Ο πόλεμος του 1912 – 13 δεν μπορούσε να διεξαχθεί από τους Έλληνες, σε πολλά μέτωπα. Αναγκαστικά, στα δυτικά, τα πράγματα έμεναν πίσω. Ο Οκτώβριος του 1912 βρήκε στην Άρτα περίπου 8.200 Έλληνες στρατιώτες κι αξιωματικούς με 24 πυροβόλα. Απέναντί τους, οι Τούρκοι διέθεταν πάνω από 15.000 πεζούς, μια ίλη ιππικού κι αναρίθμητα πυροβόλα: Μόνο στο οχυρωμένο από τους Γερμανούς Μπιζάνι είχαν στηθεί 112 βαριά κανόνια.

Στις 10 Ιανουάριου 1913 κατέφθασε στο μέτωπο ο Διάδοχος Κωνσταντίνος ο οποίος ενημερώθηκε από τον Αντιστράτηγο Σαπουντζάκη. Ο Νέος Αρχηγός έδωσε εντολή προς κατάπαυση του πυρός καθ’ ότι ο Στρατός ήταν κουρασμένος και εξαθλιωμένος μετά από ατυχείς επιθέσεις. Στις 17 Ιανουαρίου ο Κωνσταντίνος με επιστολή προς τον Εσάτ Πασά, του ζήτησε την παράδοση των Ιωαννίνων και η απάντηση από τον Τούρκο Διοικητή ήταν αρνητική. Στις 19 Φεβρουάριου ο Κωνσταντίνος πολιόρκησε το Μπιζάνι και η επίθεση έγινε πρωινές ώρες της 20ής Φεβρουάριου 1913 που  μια φαινομενικά τεράστια δύναμη χτύπησε τους Τούρκους στο ανατολικό πλευρό τους. Είχε τεθεί σε εφαρμογή σχέδιο παραπλάνησης, με βολές πυροβολικού και επιθέσεις μονάδων πεζικού, από το Α’ τμήμα της ελληνικής Στρατιάς, στον τομέα Μπιζάνι-Κουτσελιό-Καστρίτσα. Με μια τολμηρή και βαθιά εισχώρηση στο δυτικό τομέα των επιχειρήσεων το 1ο Σύνταγμα Ευζώνων, μαζί με το 9ο Τάγμα υπό τον Ταγματάρχη Ιωάννη Βελισσαρίου, κατάφερε να φτάσει στις παρυφές των Ιωαννίνων, στον Αγιο Ιωάννη. Η επίθεση ήταν εικονική.  Το Β’ τμήμα της Στρατιάς συγκεντρώθηκε με μυστικότητα απέναντι από τον τομέα Μανωλιάσα-Αγιος Νικόλαος-Τσούκα. Με το πρώτο φως της επόμενης μέρας, το Β’ τμήμα Στρατιάς εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση με ιδιαίτερη σφοδρότητα. Άνοιξε το δρόμο και με την ξιφολόγχη και κάτω από πολικό ψύχος πήρε το ένα μετά το άλλο τα τουρκικά οχυρά. Το απόγευμα, οι Έλληνες κατηφόριζαν κατά την πόλη. Καθώς βράδιαζε, πήραν το στρατόπεδο του τουρκικού πυροβολικού, στον Άγιο Ιωάννη. Φωτισμένα, τα Γιάννενα τους περίμεναν. Στις 11 τη νύχτα, ο Εσάτ πασάς προσπαθούσε να βρει τρόπο να έρθει σε επαφή με το ελληνικό στρατηγείο για να παραδοθεί. Ήξερε πως όλα είχαν τελειώσει. Η Ήπειρος ήταν και πάλι ελληνική.

Ο Εσάτ Πασάς ζήτησε από τον Κωνσταντίνο να σταματήσουν οι εχθροπραξίες στέλνοντας επιστολή με τρεις απεσταλμένους για παράδοση της Πόλης. Ο Κωνσταντίνος συμφώνησε με το περιεχόμενο της επιστολής.

Τότε δόθηκε η διαταγή: «παύσατε πυρ».

Για τα προπορευόμενα τμήματα του ελληνικού στρατού που είχαν κιόλας φτάσει στα περίχωρα της πρωτεύουσας της Ηπείρου, η διαταγή αυτή ένα και μόνο μπορούσε να σημαίνει: Τα ελάχιστα χιλιόμετρα που απέμεναν ως το κέντρο των Ιωαννίνων, θα καλύπτονταν δίχως μάχες. Οι Τούρκοι είχαν παραδοθεί. Ήταν 21 Φεβρουαρίου 1913, ώρα 5.30 το πρωί. Η ελληνική επίθεση εκδηλώθηκε 24 ώρες νωρίτερα. Ως τη νύχτα, οι αντικειμενικοί στόχοι είχαν επιτευχθεί. Οι Έλληνες μπήκαν στην πόλη στοιχισμένοι με τα όπλα επ’ ώμου, την επομένη το πρωί, κάτω από τις επευφημίες των κατοίκων.

Η σκλαβιά είχε κρατήσει πολύ: 483 χρόνια…

Το πρωί της 22ας Φεβρουάριου, 1913 μονάδες του Ελληνικού Στρατού παρέλασαν μέσα στην Πόλη υπό τις επευφημίες των κατοίκων.

Τα Γιάννενα μετά από 483 χρόνια δουλείας ήταν και πάλι ελεύθερα!

Σε αυτό το σημείο θα χρησιμοποιήσω ορισμένους από τους στίχους του ποιητή μας Γιώργου Σουρή:
Τα πήραμε τα Γιάννενά Το λεν πουλιά των Γρεβενών
μάτια πολλά το λένε, κι αηδόνια του Μετσόβου,
μάτια πολλά το λένε, που τα έκαψεν η παγωνιά
όπου γελούν και κλαίνε. κι ανατριχίλα φόβου……..

Ο ελληνικός πληθυσμός των περιοχών αυτών δέχθηκε με ανακούφιση και ενθουσιασμό τα Ελληνικά στρατεύματα. Δυστυχώς όμως οι θυσίες του Ελληνικού στρατού δεν πιάσανε τόπο καθώς τα όνειρα των Ελλήνων της Βορείου Ηπείρου έμειναν ανεκπλήρωτα. Οι μεγάλες Δυνάμεις οι οποίες πάντα έχουν τον πρώτο λόγο παραχώρησαν την Βόρειο Ήπειρο στο νεοσύστατο Αλβανικό Κράτος.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ισότιμη και δίκαιη μεταχείριση των αδελφών ημών αποτελούν προνόμιο και δεν πρέπει να παραβιάζονται επ’ ουδενί λόγο από το Γειτονικό Κράτος. Ευελπιστούμε στην Αυτονομία της Βορείου Ηπείρου!

Η Επέτειος της Απελευθέρωσης των Ιωαννίνων για όλους τους Έλληνες σε όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου δεν είναι μόνο μια απλή εκδήλωση ή ένας Πανηγυρικός λόγος. Οι πρόγονοί μας πολέμησαν και δικαιώθηκαν σε μεγάλο βαθμό οι θυσίες τους.

Σημ.:

Φωτό 1. Κεντρικό πρόσωπο είναι ο αρχιστράτηγος και διάδοχος Κωνσταντίνος. Αριστερά του βρίσκεται ο οδηγός του Π. Καραπάνος και ανάμεσα τους, ο επιστήθιος φίλος του και Εθνάρχης, λοχαγός τότε του μηχανικού Ιωάννης Μεταξάς, που ανήκε στο επιτελείο του. Στη φωτογραφία διακρίνονται επίσης ο αντισυνταγματάρχης Β. Δούσμανης, ο λοχαγός Παπακωνσταντίνος και ο υποστράτηγος Π. Δαγκλής. Η αρχική φωτογραφία ελήφθη στο Χάνι Εμίν Αγά, έξω από τα Γιάννενα τις πρώτες μέρες μετά την απελευθέρωση…

Φωτό 2. Οι πανηγυρισμοί για την απελευθέρωση στην πόλη των Ιωαννίνων
Φωτό 3. 
Οι εύζωνες πρωτεργάτες της απελευθέρωσης

Φωτό 4. Ο Αρχιστράτηγος Κωνσταντίνος

Φωτό 5. Η παράδοση: ο Εσάτ πασάς παραδίδει το ξίφος του στον διάδοχο Κωνσταντίνο.

Φωτό 6. Παράδοση Εσάτ πασά και αιχμάλωτοι

Υ.Γ.

Εμείς ως κληρονόμοι των ιερών και οσίων των προγόνων μας, οφείλουμε να τιμήσουμε το αξιέπαινο έργο των προπατόρων μας διατηρώντας αναλλοίωτες όλες τις αρετές που μας δίδαξαν κατά καιρούς, οφείλουμε να τις μεταδώσουμε αυτούσιες στις επόμενες γενιές όπου κι αν βρισκόμαστε.
Δυστυχώς πολλοί από τους απογόνους των ηρώων που έδωσαν τη ζωή τους για να ζούμε εμείς ελεύθεροι στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης θέλουν να διαγράψουν τη Ιστορική Εθνική μνήμη, ενεργούν ως ανθέλληνες και ανιστόρητοι αυτοαποκαλούμενοι προοδευτικοί να τα θεωρούν όλα αυτά χωρίς καμία σημασία, προσπαθούν να παραχαράξουν την ένδοξη Ιστορία μας προς ικανοποίηση αυτών που θέλουν να μας καθηλώσουν και να μας περιφρονήσουν.

Η Επέτειος της Απελευθέρωσης των Ιωαννίνων είναι εθνική ανάταση των ηθικών δυνάμεων του Έθνους μας, είναι ύμνος της ψυχής, της ομοψυχίας και της Ενότητας του Ελληνικού λαού που γνωρίζει πολύ καλά ανά τους αιώνες ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται αλλά κερδίζεται!

Αιωνία σας η μνήμη πεσόντες στα βουνά της Ηπείρου, δεν σας ξεχνούμε ποτέ. Είμαστε ευγνώμονες οφειλέτες σε εσάς, οφειλέτες στην Πατρίδα, οφειλέτες στην ιδέα της Ελευθερίας.

 

 

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Β. ΛΟΥΚΑΚΟΣ

Μέλος Σ.Σ. ΕΛΑΣΥΝ

Απάντηση